Eşel Mobil 1 Ekim'de Sona Eriyor: Akaryakıt Fiyatlarına Etkisi

Akaryakıt fiyatlarındaki artışın bir bölümünü Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılayan eşel mobil sistemi, 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükten kalkacak. Karar benzin, motorin, LPG otogaz ve LPG tüpgaz gibi ÖTV Kanunu'nun (I) sayılı listesinde yer alan ürünleri kapsıyor. Sistemin bitişi, pompa fiyatlarının o gün aynı miktarda artacağı anlamına gelmiyor; nihai fiyat rafineri maliyetleri, vergiler ve diğer fiyatlama unsurlarına göre oluşacak.

Eşel mobil sistemi nasıl çalışıyor?

Rafineri fiyatları yükseldiğinde, artışın belirli bir bölümü ÖTV tutarından düşülüyor. Böylece maliyet artışının tamamı tüketici fiyatına aynı anda yansımıyor. Rafineri fiyatları gerilediğinde ise ÖTV tutarı, belirlenen mekanizma çerçevesinde yeniden artırılabiliyor.

Bu uygulama akaryakıtın maliyetini ortadan kaldırmıyor; maliyet değişiminin vergi ve pompa fiyatı arasındaki dağılımını değiştiriyor. ÖTV indirimi için kullanılabilecek alan azaldıkça, yeni rafineri fiyatı artışlarının pompa fiyatına yansıyan bölümü büyüyebiliyor.

Uygulamanın sona erme takvimi

Eşel mobil, 4 Mart 2026'da geçici olarak devreye alınmıştı. Temmuz ayında açıklanan takvimle sistemin aşamalı biçimde azaltılarak 1 Ekim'de sona erdirilmesi kararlaştırıldı.

Rafineri fiyatlarında indirim yaşanması halinde, temmuzda belirlenen geçiş döneminde indirim tutarının tamamı kadar ÖTV artışı yapılması öngörüldü. Ayrıca 2026'nın temmuz-aralık dönemi için (I) sayılı listedeki ürünlere olağan Yİ-ÜFE kaynaklı ÖTV güncellemesi uygulanmaması kararlaştırıldı.

1 Ekim'de akaryakıta doğrudan zam mı gelecek?

Sistemin sona erme tarihi mevzuatta belirlenmiş olsa da bu, her yakıt türünde 1 Ekim günü otomatik ve aynı tutarda fiyat artışı olacağı anlamına gelmiyor. Pompa fiyatı; yurt içi rafineri fiyatı, döviz kuru, vergi tutarları ve dağıtım-pazarlama kalemleriyle birlikte belirleniyor. Rafineri maliyetindeki değişim ve ürün bazındaki vergi seviyesi sonucu etkiliyor.

Benzin için kamuoyuna yansıyan bazı hesaplamalar, mevcut ÖTV ile yasal üst sınır arasındaki farkın tamamının pompa fiyatına aktarılması varsayımına dayanıyor. Bu tür hesaplar olası bir senaryoyu gösteriyor; kesinleşmiş zam tutarı veya 1 Ekim'de uygulanacak yeni pompa fiyatı olarak değerlendirilmemeli. Motorin ve LPG için de tek bir artış miktarı çıkarmak mümkün değil.

Sürücüler fiyatları nasıl takip etmeli?

1 Ekim sonrasında akaryakıt alırken güncel pompa fiyatını istasyon ve yakıt türü bazında kontrol etmek gerekiyor. Fiyat değişiklikleri gün içinde veya şehirler arasında farklı zamanlarda uygulanabilir. Yakıt bütçesi planlanırken varsayımsal zam hesapları yerine, satın alma öncesindeki güncel fiyatı ve aracın gerçek tüketimini esas almak daha sağlıklı olur.

Eşel mobilin sona ermesi, akaryakıt fiyatları üzerindeki vergi ayarlamasının bu yöntemle yapılmayacağı anlamına geliyor. Ancak benzin, motorin ve LPG fiyatlarının ne kadar değişeceği 1 Ekim'deki piyasa ve vergi koşullarına bağlı kalacak.